Om dit filmfragment te kunnen bekijken, dient u Flash te installeren en gebruik te maken van een browser die Javascript ondersteunt.

De Japanse regisseur Naomi Kawase kenmerkt zich door intieme, onconventionele films en een al even onconventioneel, uitdagend gedrag. Waar ze komt schept ze verwarring en roept ze discussie op. Peter van Bueren, filmcriticus en een persoonlijke vriend van de filmmaakster, heeft dit meermalen mogen ervaren.

Naomi Kawase is de eigenzinnigste regisseur ter wereld. Ze trekt zich van niets of niemand iets aan, is uitzonderlijk persoonlijk en ontroert en amuseert. Na het zien van haar films weet je ontzettend veel van haar, van wat haar bezighoudt, haar persoonlijke leven, haar gevoelens. Toch weet je het nooit precies. Ze is ook een regisseur die van een afstandje observeert, zelfs als het zichzelf betreft. Wie haar spreekt of haar films ziet, blijft met vraagtekens zitten. Ze schept verwarring. In haar films lijkt ze vaag, maar ze kan heel scherp zijn, gemeen zelfs. Aan een festivaldirecteur die een hele week dwepend achter haar aanliep, vroeg ze ineens, in een verre van intiem gezelschap: ‘Van wie hou je eigenlijk meer, van mij of van je vrouw?’ Kawase daagt uit tot persoonlijke reacties, daarom een paar kenmerkende, persoonlijke kanttekeningen.

Striptease
Op het Buenos Aires Festival of Independent Cinema presenteerde Kawase Hotaru (2000) heel formeel in kimono en tot in de puntjes met kam en penseel bewerkt. Ze boog diep voor haar publiek, als op een Japanse plechtigheid, terwijl ze buiten in slonzige spijkerbroek en T-shirt alleen maar aan het keten was met haar actrice Yûko Nakamura. Schaterend hoorde ze haar vriendin, toen deze de prijs voor beste actrice in ontvangst nam, de jury danken met de woorden: ‘Vooral bedankt omdat mijn regisseur beloofd heeft een striptease voor me uit te voeren als ik zou winnen.’ Dolle pret bij twee meiden, stomme verbazing in de zaal.
Toen Kawase Sky, Wind, Fire, Water, Earth (waarin ze naakt rondloopt met haar vaders tatoeages op haar rug) in 2001 presenteerde in Locarno was het bloedheet, bijna veertig graden.Toch droeg ze weer een kimono. Ze stond op straat in de volle zon te wachten. Ik depte haar gezicht en haar nek en zag opeens dat ze op haar rug, maar door de kimono volledig bedekt, opnieuw die tatoeages had geschilderd. Na de presentatie verdween zij meteen naar het hotel om alles af te poetsen.
Niet in het programma van het Filmmuseum opgenomen is de korte film die Naomi Kawase maakte bij het afscheid van Simon Field als directeur van het International Film Festival Rotterdam. Enkele bevriende regisseurs was gevraagd om een persoonlijke bijdrage. Kawase, zeven maanden zwanger en met de vader van haar komende kind naast zich, liet in haar bijdrage onder meer zien hoe een vriendin een kind baarde, eindigend met de tekst: ‘Voor Simon.’ Bizar, mensen zeiden: ‘Dat kun je toch niet maken?’ en ‘Hoe haalt ze het in haar hoofd’. Maar persoonlijker en liever kon het niet. Na afloop deelde ze een door haarzelf geschilderde jaarkalender uit.

Intuïtie
Ik had haar een tijd niet gezien, tot vorig jaar in Cannes. Ze stond onderaan de rode loper, vlak voor de slotceremonie. Midden in een interview met de Franse televisie, die wist dat zij met The Mourning Forest de Grote Juryprijs zou winnen, en terwijl iedereen stond te dringen om in beeld te komen, zag ze mij twintig meter verderop, riep mijn naam en liep naar me toe, terwijl de tv-verslaggeefster verbijsterd in de lucht verder babbelde. Toen ze de prijs kreeg, van een dapperejury die haar kwaliteiten onderkende, kletste ze gewoon tien minuten door op het podium, hoewel ze maar twee minuten mocht. Het kan haar allemaal niet schelen, ze doet wat ze wil.
Over The Mourning Forest, die volstrekt tegengestelde reacties opriep, kun je zelfs (net als bij meer van haar werk) de vraag stellen of het een film is, of meer een poging daartoe. Niet alleen heeft de film een ondoorgrondelijke thematiek - Woud, Licht, Natuur, Gevoel - ook geeft het kijken ernaar je het idee of je samen met de regisseur bezig bent met het maken van een film. Ze neemt je mee in een zoektocht om van een paar uitgangspunten zoiets als een film te creëren. Naomi Kawase is een en al intuïtie en als je daarvoor open staat, zijn haar films een moeilijk te beschrijven, unieke ervaring.

Retrospectief Naomi Kawase
9 t/m 29 okt in het Filmmuseum
The Mourning Forest
Vanaf 16 okt in het Filmmuseum en in de landelijke theaters. Voorpremière op 21 sept (19.30) in aanwezigheid van de regisseur met na afloop een publieksinterview door Peter van Bueren.

Naomi Kawase (Nara, Japan, 1969) studeerde in 1989 af aan de School of Photography in Osaka. Vanaf haar eerste films, korte documentaires als I Focus On That Which Interests Me (1988), richtte ze de camera op zichzelf en haar omgeving. De documentaire Embracing (1992), over de zoektocht naar haar biologische vader, won twee prijzen op festivals in Japan. Ook het vervolg Katatsumori (1994) viel in de prijzen en bracht Kawase onder de aandacht van de internationale filmwereld. Kawases eerste speelfilm Suzaku (1997) sleepte op internationale festivals prestigieuze prijzen in de wacht. Daarna volgden de speelfilms Hotaru (2000), Shara (2003) en The Mourning Forest - over rouw, schuldgevoel en familiebanden met de monumentale natuur van Kawases geboortestreek als de onverstoorbare getuige van het menselijk drama.