Zicht op EYE (6)

Maarten Kloos, directeur van het ARCAM Architectuur Centrum Amsterdam en lid van de beoordelingscommissie bij de Europese aanbesteding nieuwbouw Filmmuseum, laat zijn licht schijnen over het ontwerp van Delugan Meissl Associated Architects.

‘Het nieuwe gebouw van EYE heeft verschillende gezichten. Als instituut gewijd aan film, had het normaal gesproken geheel gesloten mogen zijn, maar dat het er ook is voor het filmpubliek vroeg juist om toegankelijkheid en een feestelijk karakter. Die twee eisen zijn nadrukkelijk ingewilligd. Het gebouw is een gesloten cocon maar trekt wel geraffineerd even de rok op. Het verhoogde hart van het gebouw, ontsloten via lange hellingen, is open en uitnodigend. “Kom onder mijn veren”, lijkt het tegen zijn publiek te zeggen.'

‘Dat een gebouw op deze plek voor de scheepvaart een baken zou worden, was te voorzien, maar dat EYE nu al letterlijk ieders aandacht trekt, zegt iets over de grote uitstraling van het ontwerp. Dat het daarbij geen pedant gebouw is, is te danken aan een tegenprestatie die ook weer twee kanten heeft. Zo sterk als het gebouw zich positioneert als “midden”, zo mooi is het tevens als verbindend element. De vleugels lijken visuele doorverwijzingen, zowel naar de nieuwe woningen aan het IJ als naar de voormalige Shell-toren. Dat laatste is extra interessant. Jarenlang is deze toren vooral gezien als een voorbeeld van obsceen, kapitalistisch machtsvertoon en ook van misplaatste hoogbouw. Maar nu lijkt het alleen al door de aanwezigheid van EYE te zijn veranderd.'

‘EYE blijkt samenhang tot stand te brengen, met als gevolg dat bestaande gebouwen in de nabijheid beter tot hun recht komen dan tot nu toe het geval was. Nog voordat het publiek EYE in bezit heeft kunnen nemen, blijkt het hier om een buitengewoon genereus gebouw te gaan.’

Maarten Kloos is architect, architectuurcriticus en publicist. Hij woont op Silodam en werkt aan het Oosterdok.